Phillip John William Cocu (Eindhoven, 29 oktober 1970) is een Nederlands voetbalcoach en voormalig voetballer. Hij kwam voornamelijk uit als middenvelder, maar werd wanneer nodig ook opgesteld als aanvaller of verdediger. Cocu stond als speler het grootste gedeelte van zijn loopbaan onder contract bij PSV, Vitesse en FC Barcelona. Daarnaast speelde hij 101 wedstrijden voor het Nederlands elftal. Kenmerkend voor Cocu waren zijn multifunctionaliteit, leiderschap, overzicht en passing. Hij beëindigde zijn actieve voetbalcarrière in 2008.
Cocu was van 2008 tot 2012 assistent van bondscoach Bert van Marwijk bij Oranje. In 2009 keerde hij terug bij PSV, waar hij eerst jeugd-, assistent- en interim-trainer was en in 2013 benoemd werd tot hoofdcoach. Dat bleef hij tot 2018. Cocu was in 2018 vier maanden coach van Fenerbahçe, van juli 2019 tot november 2020 was hij coach van Derby County. Van september 2022 tot november 2023 was hij hoofdtrainer van Vitesse. In december 2025 keerde hij terug bij PSV als manager topsport. Hij mag de doorstroom van talenten uit de jeugd naar het eerste elftal bevorderen.
Spelerscarrière AZ Alkmaar Als zoon van Peter en Rina zag Phillip Cocu het levenslicht in Tongelre, een stadsdeel in het oosten van Eindhoven. Op driejarige leeftijd verhuisde hij met zijn ouders naar Zevenaar. Daar begon Cocu met voetballen bij amateurclub SV DCS. Voordat Cocu enkele jaren later naar Alkmaar zou vertrekken, speelde hij een korte tijd voor het B1-jeugdteam van De Graafschap. In Alkmaar ging Cocu spelen voor amateurclub AFC '34. Daar werd hij gescout door AZ, waar hij vervolgens in de A1 ging spelen. Via het tweede elftal kwam Cocu bij de selectie van AZ en in op 22 januari 1989 maakte hij zijn debuut in een uitwedstrijd tegen N.E.C. (3-1 verlies). In het resterende seizoen zou hij basisspeler worden en blijven. AZ miste in 1989 op een haar na de nacompetitie en wist dus niet te promoveren.
In het seizoen 1989/1990 ging het beter met AZ; ondanks dat er minder punten werden gehaald dan het seizoen daarvoor, haalde AZ de nacompetitie. Met Cocu op het middenveld, die 35 wedstrijden zou spelen, eindigde AZ op de vierde plek. In de nacompetitie-poule eindigde AZ echter achter NAC en FC Zwolle als laatste. Aan het eind van dat seizoen vertrok Cocu naar Vitesse.
Vitesse Vitesse, dat zich sinds haar promotie in 1989 nadrukkelijk had gemeld in de (sub)top van Nederland, ging in het seizoen 1990/1991 met Cocu in de gelederen wederom spelen voor de bovenste plaatsen. Helaas voor Cocu sloeg het noodlot in zijn eerste wedstrijd meteen toe; tegen Sparta brak hij zijn rechterkuitbeen en stond daarmee lange tijd buitenspel (ook door onverwachte complicaties). Vooral door niet adequate begeleiding op medisch vlak stond hij als voetballer van augustus 1990 tot april 1991 aan de kant en stond zijn ontwikkeling dus ook stil. Hij zou uiteindelijk nog maar 8 wedstrijden spelen in het seizoen 1990/1991.
In de jaren die volgden haalde Vitesse Europees voetbal, met Cocu telkens in het elftal. Steeds speelde Vitesse in de UEFA Cup, met als hoogtepunt de derde ronde in het seizoen 1992/1993 tegen Real Madrid. Er werd tweemaal met 1-0 verloren. Er kwam steeds meer belangstelling van grote clubs. Ajax en Arsenal waren geïnteresseerd, maar voorzitter Karel Aalbers hing een aardig prijskaartje aan Cocu. Bovendien werd hij maar geen international, wat zijn transfer naar Engeland (Arsenal) in de weg stond. Uiteindelijk was Cocu niet meer te houden voor Vitesse en kon hij kiezen uit Feyenoord of PSV. Het werd een terugkeer naar zijn geboortestad, waar hij samen met zijn toenmalig ploeggenoot Chris van der Weerden aan de slag ging.
PSV Cocu begon in 1995 bij PSV en werd ook meteen basisspeler. Op vrijdag 18 augustus 1995 speelde Cocu zijn eerste wedstrijd voor PSV tegen Fortuna Sittard in een uitwedstrijd in stadion De Baandert. De wedstrijd werd gewonnen met 1-3. Samen met spelers als Jaap Stam, Ronaldo en Luc Nilis won Cocu de beker in zijn eerste seizoen. In 1996 werd hij door de toenmalige bondscoach Guus Hiddink opgeroepen als international. Hij debuteerde met een invalbeurt tegen Duitsland. Hij zou nadien in de tien jaar die volgden uitgroeien tot een belangrijke en dragende speler van Oranje. Het seizoen erop (1996) verliep een stuk beter; PSV pakte de landstitel. 1997 werd ook het jaar waarin Cocu zijn debuut maakte in de UEFA Champions League. Het werd geen succes; PSV werd in de eerste ronde uitgeschakeld. Halverwege het seizoen 1997/1998 besloot Cocu zijn contract niet te verlengen en transfervrij te vertrekken. Interesse was er van Internazionale, AC Milan, Atlético Madrid, Real Madrid en Arsenal, maar het werd FC Barcelona.
Barcelona Na het WK in Frankrijk begon Cocu bij zijn nieuwe club FC Barcelona. Ook andere landgenoten kwamen Barcelona versterken, namelijk Patrick Kluivert, Marc Overmars, Frank de Boer, Ronald de Boer, Michael Reiziger en Boudewijn Zenden. FC Barcelona pakte dat jaar de landstitel. In 2003 liep het contract met FC Barcelona af, maar Cocu verlengde met een jaar. In 2004 ging hij terug naar PSV. Een van de redenen was dat hij dichter bij familie en vrienden wilde wonen.
Terug bij PSV In juni 2004 werd Cocu gepresenteerd in het Philips Stadion. Hij liet toen weten iets moois neer te willen zetten in Eindhoven en dat Hiddink een grote rol heeft gespeeld in de transfer. Cocu ging op het middenveld een trio vormen met Mark van Bommel en Johann Vogel. Met deze drie zouden zij tot het op één-na-succesvolste seizoen van PSV ooit komen.
In de competitie was PSV niet af te stoppen en de landstitel werd binnengehaald. Ook werd in De Kuip de beker gewonnen door Willem II te verslaan. Europees gezien wist Cocu met PSV voor het eerst in de historie te overwinteren in de UEFA Champions League. Hierna volgden overwinningen op AS Monaco en Olympique Lyonnais (met een doelpunt van Cocu in de uitwedstrijd, 1-1) en bereikte PSV de halve finales, waarin het door AC Milan werd afgestopt (2-0-verlies uit, 3-1-overwinning thuis met twee doelpunten van Cocu).
In het seizoen 2005/2006 kreeg Cocu na het vertrek van Van Bommel de aanvoerdersband. Met Timmy Simons en Ibrahim Afellay als nieuwe partners haalde PSV voor de tweede achtereenvolgende keer de tweede ronde van de Champions League. Aan het einde van het seizoen liep Cocu's contract af. Hiddink liet weten dat Cocu aan de technische staf toegevoegd kan worden, maar voorlopig was Cocu nog steeds onmisbaar en de leider van het elftal.
Cocu speelde in het seizoen 2006/2007 ook nog bij PSV en won zijn derde landstitel op rij met de club. Zijn doelpunt (de 5-1) in de slotwedstrijd van het seizoen tegen Vitesse bleek het beslissende doelpunt te zijn waarmee hij zijn team naar de titel schoot. Na dit duel kondigde hij zijn vertrek bij PSV aan tijdens een interview met een verslaggever van NOS Studio Sport. PSV bleef, ook na zijn vertrek als voetballer, geïnteresseerd in Cocu. Zowel trainer Ronald Koeman als algemeen directeur Jan Reker wilden Cocu maar al te graag toevoegen aan de technische staf van de club. Cocu koos er echter voor om nog een jaar te gaan spelen in de Verenigde Arabische Emiraten bij de club Al-Jazira.
Nederlands elftal thumb|250px|Cocu bij het WK voetbal 2006 in Duitsland Als speler van Vitesse was Cocu al een aantal keren dicht bij zijn debuut voor het Nederlands elftal. Er was zelfs even sprake van deelname aan het WK 1994 in de Verenigde Staten. Het debuut zou komen op 24 april 1996 in De Kuip; tijdens een vriendschappelijke wedstrijd tegen Duitsland viel Cocu in de 56e minuut in voor Richard Witschge. Ook mocht Cocu mee naar het EK 1996 in Engeland. Hij speelde mee in de groepswedstrijden tegen Schotland en Engeland (beide invalbeurten). In de verloren kwartfinalewedstrijd stond Cocu voor de eerste keer in de basis van Oranje. Ook bij het WK 1998 in Frankrijk was Cocu van de partij. Met Cocu als vaste waarde van het elftal reikte Oranje tot de halve finales tegen Brazilië, waar het evenals in 1996 na strafschoppen uitgeschakeld werd. Anders dan in 1996 nam Cocu ditmaal wél een strafschop. Het was Claudio Taffarel die hem het scoren belette. Tijdens het WK scoorde Cocu tweemaal (tegen Zuid-Korea en Mexico). Ook was Cocu actief op het EK 2000 en op het EK 2004, waar Oranje het beide keren tot de halve finale schopte. Voor het WK 2002 in Japan en Zuid-Korea wist Nederland zich niet te kwalificeren. Zijn laatste internationale toernooi met het Nederlands elftal was het WK 2006 in Duitsland, waar Oranje in de achtste finales werd uitgeschakeld door Portugal. Na dit WK stopte Cocu als international.
Cocu speelde 101 interlands. Hij staat hiermee in Nederland op de achtste plaats, na Wesley Sneijder, Edwin van der Sar, Frank de Boer, Rafael van der Vaart, Giovanni van Bronckhorst, Dirk Kuyt en Robin van Persie. In zijn interlandcarrière maakte hij tien goals en ontving hij twee keer rood. Ook droeg Cocu meerdere malen de aanvoerdersband, totdat Van der Sar in 2004 vaste aanvoerder werd.
Posities Als een club problemen had met de opvulling van een bepaalde positie, kwam Cocu vaak goed van pas. Cocu begon bij Vitesse als linksbuiten, totdat Herbert Neumann hem omkneedde tot middenvelder. De normale positie van Cocu werd centraal op het middenveld, maar in zijn carrière heeft hij ook nog als linkermiddenvelder, linksback en centrale verdediger gespeeld. Tijdens het WK 1998 mocht Cocu zelfs als tweede spits spelen (tweede poulewedstrijd tegen Zuid-Korea). Bij PSV speelde Cocu op heel veel posities vanwege veel blessures. Zo was hij ook vervanger van Arouna Koné en speelde hij even spits.
Clubstatistieken Seizoen Club Competitie Competitie Beker Internationaal Overig Totaal Wed. Dlp. Wed. Dlp. Wed. Dlp. Wed. Dlp. Wed. Dlp. 1988/89 AZ Eerste divisie 15 421––175 1989/90 35 400––354 1990/91 Vitesse Eredivisie 8 010––90 1991/92 33 320––353 1992/93 34 62161–428 1993/94 33 111020–3611 1994/95 29 51120–326 1995/96 PSV 31 125282–4416 1996/97 34 8204110419 1997/98 32 115361124417 1998/99 FC BarcelonaPrimera División 36 124050204712 1999/00 35 62014220538 2000/01 35 370131–554 2001/02 34 200160–502 2002/03 29 300102–395 2003/04 36 55071–486 2004/05 PSV Eredivisie 29 631133–4510 2005/06 33 104281104613 2006/07 32 7207011428 2007/08 Al-Jazira VAE Liga 17 4–––174 Totaal 600 11148111211583777140
Trainerscarrière Jeugdtrainer bij PSV Na zijn actieve carrière volgde Cocu de cursus Coach Betaald Voetbal. Tevens ging hij stagelopen bij het Nederlands elftal en werd hij jeugdtrainer bij PSV,Phillip Cocu keert terug bij PSV psv.nl 7 april 2008 waar hij op 21 juni 2008 voor het eerst als trainer op het veld stond.Phillip Cocu start met zijn 'stage' bij PSV, psv.nl 21 juli 2008 Op 2 februari 2009 werd zijn taak als jeugdtrainer met wederzijdse instemming omgezet in een functie als assistent-trainer van de hoofdmacht, voor het rest van het dan lopende voetbalseizoen. Cocu kon hier langer voor tekenen, maar deed dit niet. Hij wilde minimaal tot 2012 betrokken zijn bij het Nederlands elftal en beide functies vond hij niet te combineren.Cocu tot 2012 verbonden aan Oranje psv.nl 2 maart 2010 Cocu bleef in 2009/10 wel parttime deel uitmaken van de technische staf van PSV. Net als het seizoen ervoor nam hij geen plaats op de bank tijdens wedstrijddagen, maar was hij wel beschikbaar voor tactische en individuele trainingen. Cocu reisde tevens mee naar het eerste trainingskamp van PSV in Oisterwijk in voorbereiding op het seizoen.