Het Archeologisch Diensten Centrum, afgekort als ADC en opererend onder de naam ADC Archeologie, is een van de grootste archeologische bedrijven van Nederland en een verzelfstandigd overheidsbedrijf.
Het ADC staat niet alleen voor het uitvoeren van opgravingen, maar ook advisering, prospectie en specialistische onderzoek zijn vertegenwoordigd, alsmede onderzoek onder water (ADC Maritiem). Het bedrijf voert tevens wetenschappelijk onderzoek uit in samenwerking met hogescholen en universiteiten binnen de Stichting RoelBrandt.
ADC Archeologische opgravingen is onderdeel van ADC Group. ADC Group bestaat uit ADC Archeologisch Dienstencentrum NV, NMF BV, ADC Explosive Clearance BV, ADC Ecologie BV, Armaex BV en ADC GeoScan BV.
De organisatie is sinds 2004 gevestigd in Amersfoort en heeft een nevenvestiging in Vught.
Geschiedenis Het ADC werd in 1998 opgericht als verzelfstandiging van de Joan Willems Stichting (JWS). Deze stichting functioneerde sinds 1991 als steunstichting van de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB, tegenwoordig Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed). Doel was om archeologische onderzoek ut te voeren waarvan, dankzij het verdrag van Malta, het volume in die tijd snel toe nam. Nadat de minister besloot dat de ROB geen uitvoerder meer zou zijn van archeologisch beleid werd besloten om met behulp van onder meer Roel Brandt de stichting te verzelfstandigen.
In 1998 werd Roel Brandt zo grondlegger en eerste directeur van het Archeologisch Diensten Centrum. In zijn hoedanigheid als directeur heeft hij het fundament gelegd voor het ADC als bedrijf. Roel Brandt zou tot 2001 directeur blijven van ADC.
Voor het ADC bleek het niet gemakkelijk om een onderneming te starten. Bovendien opereerde het bedrijf niet binnen een wettelijk kader. In 2004 zou een officieel gedoogbeleid van kracht worden met betrekking tot de implementatie van het verdrag van Malta. Pas in 2007 werd deze omgezet in wetgeving. Als gevolg hiervan werden de aandelen in het bedrijf in 2003 overgenomen door de rijksoverheid. In 2006 namen de twee toen zittende directieleden (Jan Hendriks en Dorien Fröling) het bedrijf over van het Ministerie van Financiën en vormden het om tot een holding.
Naast ADC ArcheoProjecten (voor archeologisch (veld)onderzoek en advisering), omvatte de Holding ADC tevens ADC Heritage (voor erfgoedbeleid en publieksparticipatie), en ADC ArcheoWerk (uitzendbureau voor archeologisch personeel). ADC ArcheoWerk is in 2001 overgegaan naar de zelfstandige Alefgroep. Op 1 juni 2010 werd het Archeologisch projectbureau Jacobs & Burnier overgenomen en opgenomen in ADC ArcheoProjecten.
De werkzaamheden van ADC Heritage werden vanaf 2022 geïntegreerd deels in ADC Archeologie en deels in NMF. Tussen 2012 en 2021 heeft ADC tevens een zusterbedrijf gehad in Vlaanderen, het Vlaams Erfgoed Centrum. Daarnaast exploiteerde het tussen 2014 en 2020 het museum Huis van Hilde in Castricum, hetgeen per 1 januari 2021 is overgenomen door de Provincie Noord-Holland.
In 2022 is een meerderheid van de aandelen overgenomen door Midas Holding, de investeringsmaatschappij van M. D. Schönberger. In 2023 is de organisatie samengevoegd met de Hendrik Brunsting Stichting (HBS, destijds onderdeel van de Vrije Universiteit uit Amsterdam). Samen vormen zij ADC Archeologie. In 2025 is de ADC group opgericht als gevolg van de overname van Armaex BV en een samenvoeging met Explosive Clearance Group in Wijchen. Daarmee is ADC Archeologie niet alleen flexibel en deskundig in archeologisch onderzoek, maar is erbinnen de groep ook expertise op Onderzoek naar Ontplofbare Oorlogsresten (OOO) en op de inzet van grondradar. Tevens heeft ADC ecologie-adviseurs in huis en is de ADC Group in staat integrale omgevingswet projecten vorm te geven waarin al deze kennisterreinen een rol spelen.
Stichting RoelBrandt De ADC Stichting RoelBrandt is opgericht in 2009. De stichting heeft een ANBI-status en stelt zich tot doel de wetenschappelijke kennisvermeerdering als gevolg van archeologische activiteiten te vertalen naar het academische en maatschappelijke werkveld. De stichting wil het draagvlak voor archeologisch onderzoek stimuleren en vergroten. Daarmee sluit de stichting aan bij de idealen van een van de grondleggers van de bedrijfsmatige archeologie in Nederland, Roel Brandt, die tevens de eerste directeur was van ADC.
Organisatie ADC Archeologie is onderdeel van de ADC Group. De dagelijkse leiding is in handen van een directieteam (Eric Jacobs en Henk van der Velde).
ADC is gecertificeerd voor het uitvoeren van al het archeologisch onderzoek. Een aparte afdeling verzorgt de prospectieve archeologische onderzoeken en adviseert klanten over het vervolgtraject. De uitvoering van gravend onderzoek ligt bij een afdeling waarin zowel projectleiders als junior archeologen werkzaam zijn. Binnen de organisatie zijn daarnaast de meest gevraagde archeologische specialismes vertegenwoordigd waardoor ADC diensten kan aanbieden op het gebied van conservering, aardewerk- en metaalonderzoek, bouwmateriaal, natuursteen, botanie, zoölogie, hout en archeologisch leer- en textiel.
Binnen het ADC is aandacht voor de ontwikkeling van jonge archeologen. Daarom is al vijf jaar een traineeprogramma actief waarin net afgestudeerde archeologen en aardwetenschappers worden begeleid naar een passende functie binnen het archeologisch werkveld.
Externe link Archeologisch Diensten Centrum
Categorie:Archeologie in Nederland Categorie:Adviesbureau Categorie:Archeologische organisatie