Een verrijkte kooi is een type kooi voor pluimvee in de veeteelt.
Legbatterijen in de pluimveehouderij zijn omwille van het dierenwelzijn door Europese richtlijn 1999/74/EC sinds 1 januari 2012 in de hele EU verboden. De Europese richtlijn 1999/74/EC definieert een verrijkte kooi als volgt: Een dergelijke kooi is iets groter dan de legbatterij en heeft een oppervlakte van 750 cm² per kip in plaats van 550 cm². Tevens zijn de kooien 5 cm hoger. Verder is er enkele centimeter boven de gazen vloer een zitstok voorzien die de kip een makkelijkere zitplaats moet geven. Er is een kleine bijkomende nestruimte. Als laatste is er ook nog een nestbakje waar één kip tegelijk in kan.
De verbeteringen van de verrijkte kooi ten opzichte van de batterijkooi zouden er voor moeten zorgen dat de hen haar natuurlijke gedrag kan blijven behouden. In deze verrijkte kooien zitten nog steeds 3 tot 5 leghennen. Critici stellen dat het nauwelijks een verbetering is ten opzichte van de legbatterijen.
Richtlijn 1999/74/EC verbood vanaf 1 januari 2003 in de hele Unie om nieuwe legbatterijen te bouwen of voor het eerst in gebruik te nemen. Vanaf 1 januari 2012 dienden de resterende batterijkooien te worden 'verrijkt' door het dak ervan te verhogen en zitstokken, legnesten en strooiselvoorziening toe te voegen, of buiten gebruik te worden genomen indien verrijking niet mogelijk was. Volgens een inventarisatie van het Landbouw Economisch Instituut (LEI) in 2006/2007 werden in Nederland 47% van alle leghennen gehouden in kooien, waarvan 2% oftewel 650.000 hennen in verrijkte kooien en 4 à 5% in te verrijken kooien; de overige 40% kooikippen zaten in batterijkooien die niet verrijkt konden worden en dus verboden zouden worden. Van de 53% kooiloze kippen werd 37% gehouden in scharrelhuisvesting, 14% in vrije uitloop-huisvesting en 2% biologisch. In 2002 werd nog 74% van de leghennen in kooien gehouden en 26% op alternatieve manieren; tussen 2002 en 2006/2007 waren veel pluimveehouders overgeschakeld van kooi naar scharrel.
Nederland heeft in de aanloop naar het verbod de legbatterijen uitgefaseerd: 400 van de 1100 pluimveeboeren (36,4%) hadden in 2010 nog legbatterijen, tegen december 2011 waren dat er nog ongeveer 10 (0,9). Een klein aantal pluimveehouders is overgeschakeld van legbatterijen naar de wel nog toegestane verrijkte kooien. Anno 2011 waren er in Nederland nog twintig tot dertig boerderijen met een verrijktekooiensysteem. Verrijkte kooien werden in Duitsland al in 2012 verboden, in Nederland waren ze nog tot 2021 toegestaan.
In 2022 hanteerde 51 van de 209 Vlaamse legpluimveebedrijven (24,4%) nog een systeem met verrijkte kooien. Sinds 1 januari 2025 mogen er ook in Vlaanderen geen nieuwe verrijkte kooien meer worden gebouwd; bestaande kooien worden uiterlijk in 2036 verboden.
Zie ook Legbatterij – kooien met 550 cm² per leghen (in 2012 verboden in de hele EU) Koloniehuisvesting – groepskooien met 800-900 cm² per leghen (sinds 2009/2012 het minimum in Duitsland, maar sinds 2026 ook verboden; sinds 2021 het minimum in Nederland) Scharrelpluimveehouderij Vrije-uitloopei Biologisch ei
Categorie:Pluimvee Categorie:Dierenverblijf