Frederik Hendrik Kistenkas (Zeist, 27 juni 1959) is een Nederlands jurist, schrijver en publicist.
Kistenkas was van 1983-2003 wetenschappelijk medewerker bij de vakgroep Staatsrecht van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Universiteit van Amsterdam (UvA) en van 2003-2023 universitair hoofddocent milieurecht aan Wageningen University & Research (WUR). Hij promoveerde in 1989 aan de UvA op een proefschrift over de vrijheid van meningsuiting., Vrije Straatcommunicatie (diss. UvA), Kluwer Deventer 1989, Hij schreef naast diverse leerboeken en Engelstalige wetenschappelijke publikaties ook een bundel over het verval van de rechtsstaat naar beleidsstaat en van de universiteit naar veredelde scholengemeenschap. Deze bundel kwam uit naar aanleiding van zijn honderdste column in het Vakblad Natuur Bos Landschap en was tevens zijn afscheidsbundel aan Wageningen Universiteit., Recht voor Natuur, Noordboek 2024, Kistenkas publiceerde onder meer over politiek, natuurbescherming, ruimtelijke ordening, universitair onderwijs, beleid en recht, maar schreef ook literaire essays, onder andere voor het literaire voetbaltijdschrift Hard gras.
Hij was redacteur van diverse rechtswetenschappelijke tijdschriften. Zo was hij onder meer redacteur Nederland van het Tijdschrift voor Bestuurswetenschappen & Publiekrecht te Brussel, maar ook was hij redacteur van niet-juridische uitgaven zoals Landschap. Van 1989 tot 1999 verzorgde Kistenkas de rubriek 'onverbindende regelgeving' voor het Tijdschrift voor Wetgevingsvraagstukken RegelMaat en sinds 2007 is hij met zijn rubriek Juridica vaste columnist voor Vakblad Natuur Bos Landschap. Hij is alumnus van het Jordan Montessori Lyceum Utrecht (gymnasium 1971-1977).
Omgevingswet In 2020 baarde Kistenkas opzien toen zijn kritische artikel in De Volkskrant, Omgevingswet is nadelig voor milieu. Nederland, let op u saeck!, Volkskrant 4 december 2020, p. 26 over de voorgenomen Omgevingswet aanleiding gaf tot diverse kamervragen.Tweede kamer 2020-2021, Aanh. Hand., 1336 en 1993 Kistenkas had een vernietigende wetsevaluatie over een soortgelijke integrale wetgevingsoperatie ontdekt in Nieuw-Zeeland. Als enig ander land ter wereld experimenteerde ook Nieuw-Zeeland met een integrale omgevingswet voor ruimtelijke ordening en alle milieu-aspecten, maar daar wilde men er na dertig jaar juist weer vanaf; vooral door te veel decentralisatie en het ondersneeuwen van sectorale milieubelangen. Vanuit de Tweede Kamer werd daarop gevraagd om ook de voorgenomen Nederlandse Omgevingswet te heroverwegen.
Overigens had Kistenkas eerder al in 2013 kritiek en er als eerste voor gepleit om het in andere wetenschappelijke disciplines reeds gangbare begrip van ecosysteemdienst ook in die voorgenomen Omgevingswet als nieuw rechtsbegrip te introduceren. Door ecosysteemdiensten ook in de rechtswetenschappen te erkennen zouden volgens hem de milieutoetsen en de ruimtelijke ordening verder verbeterd kunnen worden., Nieuw omgevingsrecht kan niet zonder ecosystem services, Nederlands Juristenblad 2013, p. 891-892
Kistenkas pleitte in zijn Volkskrant-artikel 'De ruimtelijke ordening op zee show' reeds in 2008 voor een juridisch bindend bestemmingsplan voor de Noordzee.
Literair Zijn literaire werk omvat niet alleen fictie en non-fictie, maar ook boekrecensies en vooral in Hard gras ook autobiografisch werk.
Zijn korte verhalen en columns werden in 2024 gebundeld uitgegeven.
Trivia In zijn literaire polemiek in het literaire voetbaltijdschrift Hard gras stelde hij ooit voor om op planologische gronden de grondhonger van de KNVB-Campus te stillen door deze campus te verplaatsen naar Sportpark De Langeleegte in Veendam.
Publikaties (selectie) Bibliografie Vrije straatcommunicatie, Proefschrift UvA 1989, Kluwer Deventer, Problemen van regelgeving, Koninklijke Vermande Lelystad 1994, Recht voor de groene ruimte, Wageningen Academic Publishers 1e druk 2008; 2e druk 2010, Recht voor de groenblauwe ruimte, Wageningen Academic Publishers 2012, [co-auteur] Sustainable development: new thoughts, new policy, new law? in: Legal aspects of sustainable development, Springer International Publishing Switzerland 2016, [co-auteur] Recht voor de groene ruimte, Wageningen Academic Publishers 3e herziene druk 2017, [co-auteur] Het failliet van de habitattoets? in: Natuurbeleid betwist, KNNV Uitgeverij Zeist, 2020, [co-auteur] Milieurecht in transitie. Jubileumbundel 40 jaar VMR, Boom Juridisch 2022, Recht voor natuur; beleid en recht als contrapunt, Noordboek Gorredijk 2024, [co-auteur] De Europees- en internationaalrechtelijke status van de Waddenzee, Boom Juridisch Den Haag 2024,
Essays Guddy the Iceman heerst in De Lage Vuursche in: Hard gras 2026, nr. 168, Vitesse: geloof, hoop en ellende in: Hard gras 2026, nr. 169, Het kattenharenbed in: Hard gras 2026, nr. 167, Penelope in Arnhem in: Hard gras 2025, nr 164, Penelope in York in: Hard gras 2025, nr 164, Penelope in Woudenberg in: Hard gras 2026, nr 166, Veendam, verbonden door de ondergang in: Hard gras 2025, nr 162, Een odyssee naar 'voetbalstad' Belfast in: Hard gras 2025, nr 162, 'Mijn God: alles beter dan Zeist''' in: Hard gras 2024, nr 159, De Wageningse Berg in: Hard gras 2024, nr 158, Nanette Servette in: Hard gras 2026, nr 170, [met Dorien Pessers] Van landbouw naar landschap, Landschap (tijdschrift) 2010-1, p. 35-39 Klimaatinclusief bos of chainsaw massacre?, Nederlands Juristenblad 2019-20, p. 1477v De Omgevingswet: een juridisch discutabele exercitie, Tijdschrift Omgevingsrecht 2021, 27-31 Het vergeten landschap, Ruimte+Wonen 2019, p. 32-41 Rethinking European nature conservation legislation: towards sustainable development, Journal for European Environmental & Planning Law, 2013, p. 72-84 DOI 10.1163/18760104-01001005 [first author] Implementing sustainable development into one integrated domestic environmental legislative act. A law comparison between two frontrunners: New Zealand and The Netherlands, European Energy and Environmental Law Review 2020, p. 240-244 Innovating European nature conservation law by introducing ecosystem services, GAiA 2014 (23/2), p. 88-92, Concurring regulation in European forest law, GAiA 2013 (22/3), p. 166-168, [first author] Barriers for the ecosystem services concept in European water and nature conservation law, Ecosystem Services 2018, p. 223-227 [co-author] Identifying uncertainties in judging the significance of human impacts on Natura 2000 sites, Environmental Science & policy 2009, 912-921 [co-author] The compatibility of the Habitats Directive with the novel EU Green Infrastructure Policy'', European Energy and Environmental Law Review 2014, p. 36-44
Externe links Columns https://library.wur.nl/WebQuery/vnbl?q=kistenkas
https://groenkennisnet.nl/zoeken/Kistenkas+Juridica?documenttype=Artikel Interviews https://www.wur.nl/nl/nieuws/recht-is-belangrijker-dan-beleid-afscheidsbundel-fred-kistenkas.htm
https://www.wur.nl/nl/nieuws-wur/radio-televisie/rtv/fred-kistenkas-in-het-gesprek-over-de-natuur-in-flevoland.htm
https://www.gebiedsontwikkeling.nu/artikelen/verandert-de-rechtsstaat-in-een-beleidsstaat/
https://www.h2owaternetwerk.nl/h2o-podium/opinie/zet-water-in-de-grondwet
https://www.omroepflevoland.nl/nieuws/376508/twee-plusjes-voor-flevolandse-natuur-je-komt-hier-meer-vossen-tegen-dan-mensen
https://www.binnenlandsbestuur.nl/ruimte-en-milieu/ravijnjaar/fred-kistenkas-we-krijgen-niks-meer-van-de-grond
https://www.dewoudenberger.nl/lokaal/mensen/1019802/professor-schrijft-afscheidsbundel-over-woudenbergse-natuur-h#closemodal
Blog https://www.njb.nl/blogs/klimaatinclusief-bos-of-chainsaw-massacre/
Podcast https://www.youtube.com/watch?v=Lyh9T_OEqZY
Video https://www.youtube.com/watch?v=TVhJ_jBabt8
Categorie:Nederlands jurist