Het gewoon houtskoolbekertje (Anthracobia melaloma) is een schimmel uit de familie Pyronemataceae. Het is een pyrofiele soort die vooral voorkomt op recent verbrande grond en verkoolde plantenresten. In Nederland wordt de soort beschouwd als een terrestrische saprotroof.
Kenmerken Uiterlijke kenmerken De apotheciën zijn klein, zittend en aanvankelijk kom- tot bekervormig. Later worden ze vlakker. Ze zijn doorgaans ongeveer 0,5–5 mm breed. Het vruchtbare binnenoppervlak is geelachtig oranje tot helder oranje. De buitenzijde is matter en draagt vooral langs de rand groepjes korte, bruinachtige haren, waardoor de rand donkerder kan lijken. Een steel ontbreekt.
De vruchtlichamen verschijnen gewoonlijk in groepen en kunnen plaatselijk in grote aantallen bijeenstaan op verbrande bodem.
Microscopische kenmerken De ascosporen zijn glad, hyalien en ellipsoïde en bevatten gewoonlijk twee duidelijke oliedruppels. Bij een beschreven Europese collectie maten de sporen ongeveer 17–20 × 8–11 µm. De asci zijn cilindrisch, achtsporig en kunnen meer dan 200 µm lang worden. De sporen liggen daarin in één rij.
De parafysen zijn slank en gesepteerd en aan de top enigszins knotsvormig verbreed. Ze bevatten geel-oranje pigment. De haren aan de buitenzijde zijn bruin, cilindrisch tot knotsvormig en bestaan uit meerdere door septen gescheiden cellen.
Voor een zekere determinatie acht de Nederlandse Verspreidingsatlas microscopische controle noodzakelijk.
Ecologie Het gewoon houtskoolbekertje is sterk aan brandplekken gebonden. In Nederland wordt het vooral aangetroffen op verse brandplekken in of bij loofbos. Ook buiten Nederland wordt de soort gemeld van verbrande grond en verkoold hout. De soort behoort tot een groep bekerzwammen die na branden snel op het veranderde substraat kunnen verschijnen.
Taxonomie De soort werd in 1805 door Johannes Baptista von Albertini en Lewis David von Schweinitz beschreven als Peziza melaloma. Arnould bracht de soort in 1893 onder in het geslacht Anthracobia als Anthracobia melaloma. Index Fungorum beschouwt (Alb. & Schwein.) Arnould als de huidige auteursvermelding en plaatst de soort in de Pyronemataceae binnen de Pezizales.
Namen als Anthracobia maurilabra, Anthracobia intermixta en Humaria melalomoides zijn in oudere literatuur als synoniemen van A. melaloma behandeld. Een moleculair en morfologisch onderzoek naar Europese soorten van Anthracobia uit 2025 wees echter op nog niet geheel opgeloste taxonomische problemen binnen het A. melaloma-complex. In dat onderzoek werd tevens een epitype voor A. melaloma aangewezen.
Verspreiding In Nederland is het gewoon houtskoolbekertje volgens de NDFF Verspreidingsatlas 'zeldzaam', gebaseerd op gevalideerde waarnemingen uit de periode 2004–2023. In het oudere Overzicht van de Paddestoelen in Nederland uit 1995 werd de soort nog als vrij algemeen in het gehele land, maar achteruitgaand omschreven.
De soort staat op de Nederlandse Rode Lijst van 2008 in de categorie 'Bedreigd'.
Foto's
Categorie:Pyronemataceae Categorie:Schimmelsoort