Een winkelhaak of rechte scheur"Teunisse, A.", "Velden, A.M. van der", "De vrouwelijke handwerken voor school en huis". Versluys, 1911. Geraadpleegd op Delpher op 02-06-2019, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMSFUBU02:000049601 is een scheur in geweven textiel in de vorm van een rechte hoek.Winkelhaak in de gratis online versie van Van Dale Ook een volledig verdwenen rechthoekig deel stof door het scheuren wordt een winkelhaak genoemd.
In een niet-geweven stof, zoals vilt of breiwerk, kan geen winkelhaak ontstaan.
Achtergrond De scheur ontstaat doordat er kracht gezet wordt op één punt van de stof, waarna zowel de draden van de schering, als die van de inslag, afbreken. Daardoor heeft de scheur de vorm van een rechte hoek.
Winkelhaken kunnen ontstaan in kleding,"Knutselaar kiest kleding". "Leeuwarder courant : hoofdblad van Friesland". Leeuwarden, 04-06-1977. Geraadpleegd op Delpher op 02-06-2019, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010620534:mpeg21:a0489 huishoudtextiel,"WAT GIJ MOET WETEN Hard geworden worst, slijtende wasch, opschuivende kleeden, lekkende parapluies en andere perikelen". "Algemeen Handelsblad". Amsterdam, 19-01-1941. Geraadpleegd op Delpher op 02-06-2019, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000056060:mpeg21:a0096 maar ook in het canvas van schilderijen. miniatuur|Illustratie van jongen met winkelhaken op schouder en in broek. miniatuur|left|Kleine winkelhaak, ontstaan door een afgescheurde knoop. De band van deze broek is "schuin van draad" geknipt, zodat analoog aan biaisband de band enigszins elastisch werkt. Daarom staat de winkelhaak schuin ten opzichte van het stikwerk
Als de scheur eenmaal ontstaan is, kan deze snel veel groter worden, omdat elke individuele draad van het weefsel op zich zwak is.
Reparatie Het repareren van een winkelhaak gebeurt door een lap textiel aan de achterzijde en/of voorzijde vast te zetten. Dit kan zonder naald en draad, namelijk met textiellijm of met strijktextiel. In het verleden gebruikte men arabische gom als lijm."STOPPEN VAN EEN SCHEUR OF WINKELHAAK.". "Provinciale Drentsche en Asser courant". Assen, 13-06-1936. Geraadpleegd op Delpher op 02-06-2019, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000114826:mpeg21:a0170 Een winkelhaak kan ook zonder extra lap gerepareerd worden door middel van stoppen,Tesselschade; maandblad gewijd aan de ontwikkeling van kunstzin op het gebied van vrouwelijke nijverheid, jrg 3, 1883-1884, no 6, 01-12-1883. Geraadpleegd op Delpher op 02-06-2019, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMALET02:001486007:00001 of door een speciale steek, de zogeheten linnenstop.Maandblad van de Nederlandsche Vereeniging van Huisvrouwen, jrg 9, 1921, no 12, 1921. Geraadpleegd op Delpher op 02-06-2019, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMATR02:000343012:00001 De reparatie zal hierdoor meestalDe vrijdagavond; joodsch weekblad jrg 7, 1930, no 30, 24-10-1930. Geraadpleegd op Delpher op 02-06-2019, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=dts:36932:mpeg21 wel zichtbaar blijven aan de voorzijde van de stof.
Indien de zichtbaarheid van de reparatie niet zo van belang is, wordt een winkelhaak dichtgemaakt met grote zig-zagsteken, die met naald en draad worden aangebracht. Eventueel kan de reparatie nog worden afgedekt door een vastgenaaid lapje.
Wetenswaardigheden Het woord winkelhaak is vanuit het Nederlands in het Engels terecht gekomen in de vorm winkle-hawkWebster's 1913 Dictionary of winklehawk. In het oosten van Amerika woonden tijdens de kolonisatie Engelsen en Nederlanders bij elkaar. De Engelsen namen het Nederlandse woord over in verengelste vorm.
Categorie:Textiel Categorie:Materiaalschade