thumb|Samsontreffen in Mauterndorf in Lungau (Oostenrijk) thumb|De Tamswegse Samson thumb|De Samson van Aat (België) Reuzen die de Bijbelse figuur Samson (ook wel Simson) voorstellen zijn vooral populair in Oostenrijk. In Lungau en in het aangrenzende Stiermarken (een geïsoleerd cultuurlandschap aan het drielandenpunt tussen Salzburg, Stiermarken en Karinthië) zijn 13 van deze Samsonfiguren, zoals ze lokaal genoemd worden, gekend. Ze worden in hun ommegangen door muziekkapellen en op een aantal plaatsen door twee hulpfiguren (de constellatie van een paar is typisch in de carnavalsstoeten van de 16e en 17e eeuw) in de vorm van elk een mannelijke en vrouwelijke dwerg, door soldaten en door volksdansgroepen begeleid.
Buiten Oostenrijk is er anno 2024 nog één reus gekend die Samson voorstelt, namelijk de Samson van Aat die in de jaarlijkse Ducasse van Aat meeloopt.
Het Samsondragen in de Lungau en het district Murau werd in 2010 in de lijst Immaterieel (cultureel) erfgoed Oostenrijk (nationale UNESCO-lijst) opgenomen.Samsontragen im Lungau und Bezirk Murau, Nationalagentur für das Immaterielle Kulturerbe, Österreichische UNESCO-Kommission
Samson als folkloristische reus Ontstaan en verspreiding
De vroegste verwijzing van ommegangsreuzen bevindt zich in steenkrassen uit het bronstijdperk in Zuid- en Midden-Zweden. Drie antieke schrijvers beschrijven reuzenfiguren uit vlechtwerkonderstellen in Gallië. In de tijdspanne van de late middeleeuwen tot ongeveer de napoleontische tijd laten ommegangsreuzen zich verwijzen naar Holland, België, Zuid-Engeland, in verscheidene streken van Frankrijk en Spanje, in Zuid-Duitsland, Oostenrijk, Calabrië, Sicilië, Mexico en Brazilië.
Op heden concentreren ommegangsreuzen zich in het gebied van Frans-Vlaanderen in Noord-Frankrijk over België tot de Zuid-Nederland, Catalonië, Valencia, Sicilië en de Oostenrijkse Lungau. Gebieden die, zoals werken van onder andere Karl Amon aantonen, samenhangende contrareformatische processielandschappen zijn, onder duidelijke invloed van de Habsburgers. Sommige tradities kennen een vast canon van reuzen, dikwijls tezamen met traditierijke en historische figuren. Bij anderen zijn de figuren aan een gestadige verandering onderworpen. Bij eerstgenoemde zijn reuzen uit het Oudtestament een veel voorkomend motief. Bij de meest vooraanstaande wordt daarbij de reus Goliat afgebeeld.
Samsonfiguren, die bij straatoptochten als reuzen in actie komen, komen voor in tien gemeenten in Lungau (identiek met het district Tamsweg in Salzburg) – in Tamsweg, Mariapfarr, St. Michael, Muhr, Unternberg, Wölting (een deelgemeente van Unternberg), Ramingstein, St. Andrä, St. Margarethen, Mauterndorf –, in twee gemeenten in het aangrenzende Stiermarken – in Murau en Krakaudorf –, alsook in Aat in België.
Ondanks de grote geografische afstand tussen de Samsonfiguren zijn deze door hun ontstaansgeschiedenis met elkaar vergelijkbaar. Beide zijn tot in de 17e eeuw door schriftelijke documenten bewezen. Voor enkele Oostenrijkse Samsonfiguren is aantoonbaar, dat ze vroeger deel uitmaakten van veel grote processies met andere figuren uit het Oud Testament, zoals ze op heden nog deel uitmaken van Ducasse-Festivals in België. Zowel de Oostenrijkse figuren alsook de Belgische Samson waren in ommegangen van de Verlichting en de Franse Revolutie verboden, waarbij de verboden bij de Oostenrijkse Samsonfiguren duidelijk langer aanhielden.
De reuzenfiguren in Lungau en de Boergondische Nederlanden, tot dewelke Aat behoort, hebben gemeenschappelijk dat ze slechts in kermissen optreden (ducasse – respectievelijk patroonsfeesten), die in de maanden juni tot augustus vallen,K. Beitl, Die Umgangsriesen, Verlag Notring der wissenschaftlichen Verbände Österreichs, Wien, 1961, DNB=450336530, S. 9–34, 122, 144. wat een verder bewijs is van hun afkomst uit de grote katholieke processies. Nog een verdere parallel bestaat in het David-en-Goliathspel, dat zich met onderbrekingen ook in Lungau als gebruik behouden heeft en een typisch Fronleichnamsspiel (spel op Sacramentsdag) was. In tegenstelling tot Aat wordt het echter niet door reuzenfiguren, maar door mensen uitgevoerd.David und Goliath-Spiel in Ramingstein 14. September 2008 und K. Beitl, Die Umgangsriesen, Verlag Notring der wissenschaftlichen Verbände Österreichs, Wien, 1961, DNB=450336530, S. 24.
Gestalte van de figuren thumb|links|De Unternbergse Samsonfiguur Een Samsonfiguur heeft een gewicht van 80 kilogram en wordt door een man gedragen. Deze wordt door assistenten bijgestaan. In Oostenrijk zijn vier zogenaamde Aufhabe (van aufladen) gebruikelijk, die tussentijds de Samson steun geven en in kritische situaties ter hulp snellen. In Stiermarken worden ze Haberer genoemd.
De verscheidene Samsonfiguren onderscheiden zich vooral door hun grootte en de kleur van de kledij. De bestaande figuren zijn tussen 4,30 en 6,80 meter hoog. Bijna alle dragen ze een tunica, een brede sjerp over de schouder en heup en op de kop een krijgershelm. Ze zijn bewapend met een lans en een kromsabel. Enkel en alleen in Aat en Murau dragen de figuren, daarvan afwijkend, een uniform uit de tijd van de Franse Revolutie. Op andere plaatsen worden ze door muziek- en soldatengroepen in Franse uniformen begeleid, een volkse spot op de vijand, uit de tijd van de Franse oorlogen. Ze houden een ezelskaak in de hand (uitgezonderd in Mariapfarr).Beobachtung der Samsonfigur und Auskunft der Samsongruppe Mariapfarr, dass ihr Samson noch nie einen derartigen Knochen besessen habe (Stand Juli 2008) Met de ezelskaak versloeg de Bijbelse Samson de vijandige Philister. De Samson uit Aat draagt als verdere attribuut een zuil, aangezien hij, daaraan vastgeketend, de zuil samen met de tempel neerhaalde en daarmee de Philister onder het puin van de tempel begroef. De koppen van de Samsonfiguren zijn ofwel uit hout gesneden, bestaan uit papier-maché met een houten onderstel ofwel uit polyestergietwerk (Mauterndorf).
Enkele Samsonfiguren worden aan hun zijde door twee dwergen (ongeveer bovenmanshoge draagfiguren met reuzenkoppen) begeleid. In de eerste historische afbeelding, die uit het jaar 1803 stamt, zijn het twee vrouwelijke dwergen. Op heden zijn het steeds elk een mannelijke en een vrouwelijke dwerg, die wellicht de zon en de maan symboliseren. Ze laten de reus Samson er nog indrukwekkender uitzien.Roland Flomair, Lucia Luidold, Riesen, Sondernummer in Form eines Buches der Zeitschrift Salzburger Volkskultur. Anton Pustet, Salzburg, 1996, und Salzburger Volkskultur, Zwei neue Riesen im Lungau. Ergänzungsband zum oben genannten Buch Riesen, Anton Pustet, Salzburg, etwa 2004
In het volgende worden de gemeenschappelijke kenmerken van de Samsonfiguren in geschiedenis en hedendaags gebruik in de Centrale Alpen nader beschreven. De geschiedenis van de Samsonfiguur van Aat is onafscheidbaar met de geschiedenis van de Ducasse van Aat verbonden.
De Samsonfiguren van de Centrale Alpen van Oostenrijk Geschiedenis van de Samsonfiguren Ontstaan thumb|Samsonschilderij van de schilder Andrä Moser uit het jaar 1876. Afbeelding van de Tamswegse Samson. De reuzenfiguren van Lungau zijn vanaf de eerste helft van de 18e eeuw door bronnen bevestigd.Details hierzu bei der Beschreibung der einzelnen Figuren weiter unten De Samsonfiguur was naast andere Bijbelse figuren een deel van een barokke processie op Fronleichnamstag (Sacramentsdag) respectievelijk Prangtag (Patrociniumfeestdag). Deze processies zijn voor Tamsweg bevestigd voor de periode van 1690 tot 1720. In 1720 wordt in het sterfregister de dood van een Goliatdrager geregistreerd. Ook de processies voor St Michael en Murau worden bevestigd.K. Beitl, Die Umgangsriesen, Verlag Notring der wissenschaftlichen Verbände Österreichs, Wien, 1961, DNB=450336530 S. 22-26. Vergelijkbare processies met reuzenfiguren zijn in Sicilië – respectievelijk de reuzen Cronos en Mitia in Mistretta – bewaard gebleven.Video's van de processie bij YouTube van de lichtprocessie Lichterprozession beim Fest madonna della luce 2006, 21 september 2008 en van Tanz der Riesen Tanz der Riesen beim Festa della Madonna della luce in Mistretta, 21 september 2008
Er werd vermoed, dat het Samsongebruik een verre oudere oorsprong kon hebben. Zo heette het in het kader der verboden van 1802, dat de traditie van de Samsonfiguren zou zeer oud zijn.Lucia Luidold, Roland Flomair, Lucia Luidold, Der Muhrer Samson, Riesen, Sondernummer in Form eines Buches der Zeitschrift Salzburger Volkskultur, Anton Pustet, Salzburg, 1996, 56 ff. Verscheidene natuurmythologische en nationale theorieën zochten de oorsprong van de Samsonfiguur in de Germaanse en ook de Slavische vooraanstaande Kornvater-Legenden. Dergelijke meningen van opzoekingen van volkse mythen en sagen vinden op heden gedeeltelijk nog populaire en ook populistische welwillendheid. Het is alleszins niet bewezen, of in de vroege voorstadia van de volkskunde, de natuurmythologen in het midden van de 19e eeuw deze legenden eerst verzonnen hebben, of er daarvoor werkelijke gedachten bij de bevolking waren.Nach Frau Dr. Ulrike Kammerhofer-Aggermann, Institutsleiterin, Salzburger Landesinstitut für Volkskunde, Amt der Salzburger Landesregierung; Oktober 2008Johanna Moser, Ulrike Kammerhofer-Aggermann und Lucia Luidold, Die Ritualisten in der „Wiener Mythologischen Schule“ oder Ritualisten und Männerbünde, Bräuche im Salzburger Land, In Familie und Gesellschaft, cd-rom Teil 3, SBzVK 16, 16, 2000 Stück, Salzburger Landesinstitut für Volkskunde, Eigenverlag, . Salzburg; 2005, Zo ookOlaf Bockhorn, = W. Jacobeit, H. Lixfeld, O.Bockhorn, Mit all seinen völkischen Kräften deutsch: Germanisch-deutsche Volkskunde in Wien. Monografie, Völkische Wissenschaft, Böhlau, 1994, , Helmut Eberhart, W. Jacobeit, H. Lixfeld, O.Bockhorn, Von der gläubigen Wissenschaft zum Ahnenerbe der SS: Salzburg und die nationalsozialistische Volkskunde, Völkische Wissenschaft. Wien, Böhlau, Wien, 1996, 549–558, In het woordenboek van de Duitse Volkskunde in de uitgave van 1974Richard und Klaus Beitl, Wörterbuch der deutschen Volkskunde, Kröner TB, Stuttgart, 1974, die verder bouwt op de uitgave van 1940, zijn de begrippen Samson en Kornvater niet meer opgenomen.
Een andere verklaring voor het opduiken van de Samsonfiguren wordt geleverd door een sage, volgens dewelke Lungauers, en in het bijzonder de inwoners van de dorp Wölrinf (op heden Wölting), het Samsonprivilege op grond van bijzondere dapperheid bij een succesvolle veldslag tegen de hertogin Margarete von Tirol (1318–1369) verliezen zou.Diese Schlacht hat allerdings nur in der Sage stattgefunden. Siehe Geschichte von Wölting, 28. August 2008 nach Ignaz von Kürsinger Lungau. Historisch, ethnographisch und statistisch aus bisher unbenützten urkundlichen Quellen, Salzburg, 1853 Een gelijkaardige sage is er ook voor Muhr.K. Beitl, Die Umgangsriesen, Verlag Notring der wissenschaftlichen Verbände Österreichs, Wien, 1961, DNB 50336530, S. 23-24. Dergelijke sagen leiden zowaar weg van de werkelijke geschiedenis, maar tonen evenwel aan, hoe belangrijk dit gebruik en zijn vooraanstaande gedaante voor de bevolking waren. Hetzelfde kon men ook als motivering aanzien voor het op heden lang voortduren als onwetenschappelijk bewezen van vroegere politieke gedachten: de behoefte, een geliefd gebruik door een oeroude, zich niet meer voorstelbare geschiedenis nog belangrijker te maken.
Barokke praalprocessies van de Contrareformatie De eerste bronnen over het Samsongebruik staan in verband met het in de Contrareformatie in 1643 gestichte Kapucijnenklooster in Tamsweg en in Murau. Hun hoofdopdracht was, de tijdens de Refomatietijd tot groot deel evangelisch geworden bevolking van het boven-Murtal weer tot het katholieke geloof terug te brengen. Voor dit doel dienden luisterrijke processies, in het bijzonder op Witte Donderdag, op Goede Vrijdag, op Sacramentsdag en op Broederschapsmaandag (een octaaf na Sacramentsdag).