thumb|Relikwieschrijn van Sint-Paulus thumb|Brabantste trekpaarden tijdens de processieDe Sint-Pauluspaardenprocessie is een paardenprocessie die op de vierde zondag van juni door de Vlaams-Brabantse gemeente Opwijk trekt. De processie toont sinds 1902 het leven van Sint-Paulus, die zijn feestdag heeft op 29 juni. Het Bijbelboek Handelingen van de apostelen verhaalt dat christenvervolger Saulus, toen hij op weg was naar Damascus, plotseling omstraald werd door een licht uit de hemel, op de grond viel en de verwijtende stem van Jezus hoorde, waardoor hij zich bekeerde en als Paulus een apostel van Christus werd. In deze geschiedenis komt geen paard voor, maar er is een mythe ontstaan dat Saulus hierbij van een paard viel. In de Sint-Pauluspaardenprocessie zijn er naast honderden paarden, ruiters en Sint-Paulus (de patroonheilige van de ruiters) honderden figuranten, praalwagens, muzikanten, koren, dansgroepen en vaandeldragers. De processie met het beeld en een relikwie van Sint-Paulus passeert de Sint-Pauluskapel en eindigt voor de pastorie op de Singel, waar het Sint-Pauluslied wordt gezongen en de deelnemers de zegen krijgen.
Opwijk en Sint-Paulus thumb|Sint-Pauluskerk Opwijk In de vijftiende eeuw werd een nieuwe parochiekerk gebouwd in het centrum van Opwijk en daarbij werd ook een nieuwe patroonheilige gekozen: Sint-Paulus in plaats van de Heilige Drievuldigheid. De verering van Sint-Paulus gaat dus terug tot in de vijftiende eeuw, maar kwam pas echt op gang toen aan de parochiekerk van Opwijk een relikwie van Sint-Paulus werd toegewezen. In 1742 ontving kapucijnerpater Alexander uit Brugge te Rome van Paus Benedictus XIV deze relikwie, stukken beenderen van Sint-Paulus, en bracht deze naar Opwijk. Bij brief van 12 augustus 1742 verleende de paus een volle aflaat aan de gelovigen die op de feestdag van Paulusbekering, zijnde 25 januari, de kerk van Opwijk zouden bezoeken. Sindsdien kwam er een toeloop van mensen uit de streek om deze heilige aan te roepen. Sint-Paulus werd aangeroepen tegen blindheid, oogziekten, hoofdpijn, gevaarlijke wonden, maar ook tegen ziekten van paarden en vee en tegen de vernieling van veldvruchten door ongedierte. In 1772 werd de Sint-PauluskerkSint-Pauluskerk Opwijk kerkeninvlaanderen.be door het groeiend aantal kerkgangers vergroot tot haar huidige vorm. In een schrijn wordt de relikwie van Sint-Paulus meegedragen tijdens de processie. Tijdens de processie wordt ook een eikenhouten beeld van Sint-Paulus uit 1628 van de hand van Mechelaar Anthony Faydherbe meegedragen.
thumb|100px|Gemeentelijke wapenschild Bij besluit van 15 september 1816 van koning Willem I werd een wapenschild en gemeentezegel aan de gemeente Opwijk verleend. Het werd omschreven als een lazuren (blauw) veld, waarop een Sint-Paulus van goud (geel) staat, op een heuveltje van sinopel (groen). Hiermee werd het oude schepenzegel overgenomen, dat vanaf de zestiende eeuw gebruikt werd, en dat Sint-Paulus voorstelde in een kleed en mantel als heilige, met in de rechterhand een groot zwaard en met de linkerhand aan de gordel.
De Sint-Pauluspaardenprocessie trekt elk jaar een paar duizend toeschouwers naar Opwijk, tot meer dan tienduizend in de meest succesvolle jaren.
Geschiedenis De periode 1902-1969: Ontstaan en evolutie Eind negentiende eeuw was er een grote verering voor Sint-Paulus in Opwijk. Volgens de mondelinge overlevering besliste rond die tijd een aantal boeren spontaan om op 29 juni, feestdag van Sint-Paulus, met hun boerenpaarden te gaan bidden aan de Sint-Pauluskapel. Jaar na jaar groeide die groep aan en deze spontane boerenbedeveaart zou aan de basis liggen van de processie.V. Everaet en J. Van Wiele, 110 jaar Sint-Pauluspaardenprocessie, Sint-Pauluscomité, Opwijk, 2012, p. 23-24 Op 29 juni 1902 werd door pastoor August Van der Velpen en onderpastoor Van der Hulst de eerste Sint-Paulusprocessie met paarden ingericht.
In 1903 werd het Broederschap van Sint-Paulus erkend dat tot doel had om de verering van Sint-Paulus te bevorderen en om zoveel mogelijk mensen mee te laten stapen in de processie. De statuten van het broederschap werden op 10 januari 1903 goedgekeurd door kardinaal Petrus Lambertus Goossens, aartsbisschop van Mechelen en op 22 januari 1903 keurde paus Leo XIII te Rome het decreet van oprichting goed. thumb|Gerestaureerde vlag van het Broederschap van Sint-Paulus uit 1908 Vanaf 1908 werden in de processie ook taferelen uit het leven van Sint-Paulus uitgebeeld, zoals zijn bekering, zijn marteldood en de verheerlijking van Sint-Paulus. In dat jaar wordt ook de vlag van het Broederschap van Sint-Paulus gewijd en vele leden stapten achter deze vlag, te paard of te voet, mee op in de processie. Ten slotte werd dat jaar ook voor het eerst het Sint-Pauluslied gezongen. Dit lied werd gecomponeerd door Achiel Bragers op tekst van Jan Lindemans.
De affiches tijdens de beginjaren van de processie spreken van een Plechtige Begankenis ter eere van den H. Paulus, bijzonderen bechermer tegen blindheid en alle gebreken der oogen, tegen alle gevaarlijke wonden, tegen den aanval der wormen en ander ongedierte, alsook tegen alle kwalen van het vee.V. Everaet en J. Van Wiele, 110 jaar Sint-Pauluspaardenprocessie, Sint-Pauluscomité, Opwijk, 2012, p. 34
Ook tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) ging de Sint-Paulusprocessie uit, maar zonder paarden omdat die opgeëist waren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog (1940-1944) ging de processie niet uit, maar ging er een biddende menigte lang de processieweg. Op 20 mei 1945 kondigde het parochieblad aan dat de processie terug zal worden ingericht.
Op donderdag 29 juni 1950 werd Opwijkenaar Emiel De Smedt in de Sint-Romboutskathedraal te Mechelen tot hulpbisschop van het aartsbisdom Mechelen-Brussel gewijd. Op zondag 2 juli 1950 werd bisschop De Smedt onder grote belangstelling gehuldigd tijdens de Sint-Pauluspaardenprocessie. Hij droeg eerst een pontificale mis op in de Sint-Pauluskerk, volgde de paardenprocessie en zegende na de processie de ruiters, paarden en bedevaarders.
Tot 1969 is de processie vooral een parochiale aangelegenheid, die georganiseerd wordt door de parochiale overheid. Het was de taak van de (jongste) onderpastoor om deelnemers voor de processie te zoeken. Waar op hoogdagen drie- tot vierhonderd paarden deelnamen aan de processie was dat aantal in 1969 verminderd tot 110 en nog amper 4 groepen en 77 gekostumeerde personen beelden het leven van Sint-Paulus uit.V. Everaet en J. Van Wiele, 110 jaar Sint-Pauluspaardenprocessie, Sint-Pauluscomité, Opwijk, 2012, p. 77 Bovendien was de kledij verouderd en niet aangepast. De informatie over de processie werd hoofdzakelijk via het parochieblad verspreid.
De periode 1970-1989: Vernieuwing De jaren 70: De eerste vernieuwing Na de processie van 1969 werd het gebeuren in vraag gesteld. De tijdgeest speelde hierbij een rol. Op 9 maart 1970 kwamen een veertigtal personen samen in de bovenzaal van De Waag onder leiding van juffrouw Livine De Smedt en schepen Wies Vereertbrugghen voor een gedachtewisseling over de processie. Het resultaat was dat het Sint-Paulusprocessiecomité (of Sint-Pauluscomité of processiecomité) werd opgericht en de organisatie in handen van leken terechtkwam. Tevens werd gezocht naar draagvlak. Op 10 juni 1971 werd in de Sint-Pauluszaal een vergadering georganiseerd waarop een honderdtal verantwoordelijken uit het Opwijkse verenigingsleven aanwezig waren. De volksvergadering sprak zich uit voor een jaarlijkse processie.V. Everaet en J. Van Wiele, 110 jaar Sint-Pauluspaardenprocessie, Sint-Pauluscomité, Opwijk, 2012, p. 78-79 Deze beslissing werd niet alleen vanuit godsdienstig, maar ook vanuit toeristisch en cultureel standpunt gemotiveerd. De processie was niet langer een louter godsdienstig gebeuren, maar werd een cultureel-godsdienstige manifestatie waarbij men alle wijken van de gemeente wilde betrekken. De vernieuwing zou zich de komende jaren geleidelijk voltrekken.
In 1970 wordt gestart met een vernieuwde processie die voor de eerste maal zal uitgaan op zaterdag, maar wel nog in de voormiddag plaatsvindt, waarbij de processie vertrekt na de misviering.
In 1971 worden de bestaande groepen die het leven van Sint-Paulus uitbeelden verbeterd en opgefrist. Dit jaar is ook de laatste processie voor pastoor Van der Borght.
In 1972 wordt op basis van een ontwerp van Eugeen Van Den Broeck de processie herdacht. Vanaf dit jaar gaat de processie uit om 15.00 uur. Er wordt gezorgd voor meer dan honderd nieuwe gewaden, meer dan zeshonderd affiches zorgden voor de promotie en er werd een programmaboekje aangeboden. In totaal waren er 300 gekostumeerde deelnemers verspreid over 31 groepen, 300 paarden en 3 nieuwe praalwagens. De kosten van deze vernieuwing werden grotendeels gedekt door een omhaling in alle wijken van Opwijk.V. Everaet en J. Van Wiele, 110 jaar Sint-Pauluspaardenprocessie, Sint-Pauluscomité, Opwijk, 2012, p. 88 Omwille van de regen gingen uiteindelijk enkel de paarden en de dragers van het beeld van Sint-Paulus en het relikwieschrijn uit. Vóór de zegening werd Frans Van Uytvanck nog gehuldigd omdat hij sinds 1908 aan alle processies had deelgenomen. Ook in dit jaar is hij bij de dragers van het relikwieschrijn, wat hij uiteindelijk nog zou doen tot en met 1978.
In 1973 wordt een nieuwe omhaling gedaan en vier nieuwe praalwagens doen hun intrede, namelijk het Opwijk van Sint-Paulus, Hulde aan de pastoors, Saulus bij Ananias en Paulus veroordeeld. Nieuw is dat een aantal groepen tijdens de hele duur van de processie acterend optreden en de processie zo verlevendigen. De heren Jos Chabert, minister van cultuur, en Monseigneur Emiel De Smedt wonen als genodigde de processie bij. Bij de meer dan 250 ruiters wordt de heer De Valck gehuldigd voor 25 jaar deelname met hetzelfde paard. thumb|Singel, plein voor de pastorie van de Sint-Paulusparochie Ook in 1974 maken enkele nieuwe groepen hun aantreden onder andere Opwijkse boerengezinnen op bedevaart en uittreksels uit de brieven van Sint-Paulus. Dit jaar vindt de apotheose van de processie voor de eerste maal plaats op de Singel, het plein voor de pastorie. Voorheen vond deze apotheose en zegening steeds plaats op het plein voor de parochiekerk. De pastorie wordt sindsdien feestelijk versierd met bloemen. In dit jaar werd ook voor de eerste maal het nieuwe Sint-Pauluslied gezongen en driehonderd nieuwe Sint-Pauluswimpels versieren de huizen langsheen het parcours van de processie. Deelnemers aan de processie ontvangen voor de eerste maal een medaille als aandenken.
In 1975 worden verder gewaden vernieuwd onder andere van de groep Paulus Apostel.
In 1976 stapt voor het eerst een afvaardiging van de Sint-Pietersgildehttp://www.sintpietersgilde.be/welkom uit Mazenzele mee op. Bij de fusie van de gemeenten werd Mazenzele in 1977 bij Opwijk gevoegd. Tevens doet een nieuwe praalwagen, Saulus bij de wevers van Tarsus, zijn intrede. Monseigneur SchoenmaeckersPaul Schoenmaeckers odis.be is eregast.
In 1977 bestaat de Sint-Pauluspaardenprocessie 75 jaar. Op de Singel wordt een zandtapijt 'Sint-Paulus vallend van zijn paard' van 30 m² gelegd om dit te vieren. De Sint-Pietersgilde draagt voor de eerste maal het beeld van hun patroonheilige mee. Monseigneur De Smedt, ondertussen bisschop van Brugge, sprak de bedevaarders toe.
De jaren 80: De tweede vernieuwing